USLOVLJENOSTI PLANSKE I PROJEKTNE DOKUMENTACIJE II

U obuhvatu konkursne lokacije na snazi su planovi kojima je definisan razvoj železničkog, metro i tramvajskog sistema:

  • Plan generalne regulacije šinskih sistema u Beogradu sa elementima detaljne razrade za I fazu prve linije metro sistema (“Službeni list grada Beograda”, br. 102/21) (u daljem tekstu: PGR šinskih sistema (I faza – 1. linija));

Prema ovom planu, na konkursnoj lokaciji, između zgrade “Stare železničke stanice” (Istorijski muzej Srbije) i saobraćajnice SAO 6 (Luke Ćelovića Trebinjca), planirana je stanica “Savski trg” na kojoj se ukrštaju prva i druga metro linija kao i tramvajske i autobuske linije.

Metro linija 1 planirana je na sledećem pravcu: Železnik – Makiš – Žarkovo – Bele vode – Trgovačka – Požeška – Park “Banovo brdo” – Ada Ciganlija – Sajam – Mostar – Savski trg – Trg Republike – Skadarlija – Dunav – Pančevački most – Karaburma – Ada Huja – Višnjička – Mirijevski bulevar – 7. gimnazija – Mirijevo. Deonica trase od stanice Bele vode do stanice Pančevački most planirana je u dubokom tunelu.

Metro linija 2 je planirana na pravcu Depo Bežanija – Mirijevo.

Uvođenjem metro sistema u sistem javnog transporta planirana je reoraganizacija postojećih linija javnog gradskog saobraćaja, sa svrhom opsluge, odnosno dovođenja putnika do kapacitetnih šinskih sistema. Planira se reorganizacija konvencionalnih vidova prevoza – autobuskog, trolejbuskog i delom tramvajskog sistema. Posebno značajna u tom smislu treba da budu mesta ukrštanja više vidova šinskih sistema – metroa, BG voza ali i tramvajskog sistema kao što je to u ovom slučaju u zoni Savskog trga.

Tramvajski saobraćaj odvija se ulicama Karađorđevom, Savskom i Nemanjinom (postojeće tramvajske linije). U neposrednoj blizini konkursne lokacije, ispred zgrade “Stare pošte” nalazi se tramvajska stanica “Savski trg”.

Slika 21. Izvod iz PGR šinskih sistema (I faza – 1. linija) – Šira situacija

Slika 22. Izvod iz PGR šinskih sistema (I faza – 1. linija) –
Elementi detaljne razrade I faza prve linije metro sistema – Planirana namena površina

  • Plan generalne regulacije šinskih sistema u Beogradu sa elementima detaljne razrade druge linije metro sistema – II etapa (“Službeni list grada Beograda”, br. 104/25) (u daljem tekstu: PGR šinskih sistema ( linija – II etapa));

Prema ovom planu, trasa druge metro linije, od planirane metro stanice Blok 18 do planirane metro stanice Južni bulevar, korigovana je u odnosu na rešenje definisano PGR šinskih sistema (I faza – 1. linija).

Metro linija 2 je planirana na sledećem pravcu: Depo Bežanija – Marka Čelebonovića – KBC Bežanijska kosa – ŽS Zemun – Zemun Novi grad – Ugrinovačka – Filipa Višnjića – Stadion Zemun – Gradski park – Džona Kenedija – Opština Novi Beograd – Merkator – Arena – Blok 18 – Savski trg – Slavija – Karađorđev park – Južni bulevar – Grčića Milenka – Vojislava Ilića – Pijaca Zvezdara – Mite Ružića – Ustanička – Mirijevo.

Metro stanica “Savski trg” se nalazi u obuhvatu ovog plana ali nije u obuhvatu detaljne razrade jer je definisana važećim PGR šinskih sistema (I faza – 1. linija).

Slika 23. Izvod iz PGR šinskih sistema (2. linija – II etapa) – Šira situacija

Slika 24. Izvod iz PGR šinskih sistema (2. linija – II etapa) –
Elementi detaljne razrade druge linije metro sistema – II etapa – Planirana namena površina

Grafički prilozi iz PGR šinskih sistema (I faza – 1. Linija i 2. linija – II etapa) dati su u Pratećoj konkursnoj dokumentaciji: 3 – Izvodi iz planskih dokumenata

Za metro stanicu “Savski trg” urađen je Idejni projekat metro stanice “Savski trg” (EGIS RAIL, 2024. godina). Knjige arhitekture i spoljnog uređenja kao i arhitektonska knjiga standarda su sastavni deo konkursne dokumentacije.

Stanica opslužuje područje “Beograda na vodi”, novo naselje uz reku Savu i nalazi se ispod dela Savskog trga koji je predmet Konkursa.

Slika 25. Metro stanica “Savski trg”

Nivo koji se smatra prizemnim nivoom biće izgrađen nakon završetka budućih radova nasipanja terena i nalaziće se na koti +76,00 mnm.

Stanica Savski trg “L1” i “L2” ima dva ulaza – prvi ulaz A se nalazi severno a drugi ulaz B južno od lokacije stanice. Tehnički otvori i rešetke nalaze se na slobodnim površinama.

Stanica sadrži prizemlje i pet podzemnih nivoa a njena ukupna površina iznosi oko 28800 m2.

Nivoi stanice su namenjeni za:

  • Nivo prizemlja L1 i L2: ulazi u metro stanicu,
  • Nivo velikog hola L1 i L2: javni prostor, operativne prostorije, prostorije za zaposlene, tehničke prostorije,
  • Nivo perona L1: javni prostor, operativne prostorije, prostorije za zaposlene, tehničke prostorije,
  • Nivo mezanina L2: javni prostor, operativne prostorije, prostorije za zaposlene, tehničke prostorije,
  • Nivo perona L2: javni prostor, operativne prostorije, prostorije za zaposlene, tehničke prostorije,
  • Nivo podperona L2: tehničke prostorije.

Slika 26. Metro stanica “Savski trg” – osnova nivo velikog hola

Slika 26. Metro stanica “Savski trg” – osnova nivo velikog hola

Slika 27. Metro stanica “Savski trg” – preseci

Slika 28. Metro stanica “Savski trg” – Aksonometrijski prikaz

Prema PPPPN BNV pravila građenja su definisana objedinjeno za građevinsku parcelu GP11a i objekat kulture KL5 koji pripada navedenoj građevinskoj parceli, a nije u obuhvatu Konkursa.

  • planirana namena – površine za javne službe, objekte i komplekse – objekat kulture;
    • postojeći objekat “Stare železničke stanice” (KL5) predstavlja kulturno dobro od velikog značaja za Republiku Srbiju i podleže strogim konzervatorskim merama zaštite. Objekat se zadržava u postojećem gabaritu i volumenu. Dozvoljava se njegova rekonstrukcija, adaptacija, konzervacija, revitalizacija, restauracija, sanacija, tekuće i investiciono održavanje uz neophodnu neposrednu saradnju sa Zavodom za zaštitu spomenika kulture grada Beograda;
    • dozvoljava se prenamena postojećeg objekta u objekat javne namene ili kompatibilne namene iz domena sadržaja kulture (biblioteke, muzeji, pozorišta, galerije, zbirke, zadužbine, paviljoni, legati, itd.) uz neophodne prateće prostore administrativnog, upravljačkog i stručno-saradničkog tipa sa pratećim tercijalnim sadržajima;
    • dozvoljeni odnos zastupljenosti javne i/ili kompatibilne namene i komercijalnih namena je 90%-100% : 10%-0%;
  • uslovi za slobodne i zelene površine
    • minimalni procenat zelenih nezastrtih površina iznosi 10%;
    • pejzažno arhitektonsko uređenje zelene površine u okviru KL5 treba da je u skladu kako sa stilom gradnje objekta, tako i sa stilom pejzažnog uređenja planiranog Savskog trga ispred objekta kulture;
    • za ozelenjavanje koristiti dekorativne vrste drveća i šiblja, cveća i travnjaka, organizovane u kompozicije i parterna uređenja. Za popločavanje staza i platoa koristiti visokokvalitetne i dekorativne materijale u skladu sa ambijentalnim okruženjem, bezbedne za korišćenje u svim vremenskim uslovima. Predvideti uvođenje visoko kvalitetnog i dizajniranog mobilijara u skladu sa reprezentativnim sadržajima kulture i trga. Obezbediti osvetljenje zelene površine, a izvore svetlosti usmeriti ka tlu;
  • rešenje saobraćaja/parkiranja
    • kolski i pešački pristup građevinskoj parceli GP11a ostvariti iz pravca SAO 6 (Luke Ćelovića Trebinjca) i Karađorđeve ulice;
    • potrebe za parkiranjem ostvariti u okviru javne garaže u bloku 9 i/ili u regulaciji okolnih saobraćajnica u pešačkoj izohroni ne većoj od 400 m;
  • arhitektonsko oblikovanje
    • arhitektonsko oblikovanje prilikom dozvoljenih intervencija realizovati po izvornom projektu autora arh. Fon Flatiha i arh. Dragiše Milutinovića;
  • uslovi za ograđivanje parcele
    • nije dozvoljeno ograđivanje građevinske parcele GP11a.

Konkursna lokacija  nalazi  se  u  inženjerskogeološkom  reonu  IIB1 koji obuhvata veštački nasute delove terena aluvijalne ravni Save.

Zbog visokog nivoa podzemne vode (73 m – 73.5 m, kratkotrajno i do kote 74 m) i male nosivosti nasutih i aluvijalnih sedimenata ovaj deo terena svrstan je u uslovno povoljne terene pri urbanizaciji. Visok nivo podzemnih voda uslovljava izradu objekata bez podrumskih prostorija a ukoliko se planiraju podrumske prostorije obavezna je zaštita objekta izradom kada, upojnih bunara itd. Visok nivo podzemnih voda stvara nepovoljne uslove pri izvođenju iskopa dubljih od 1m i uslovljava potpunu zaštitu objkata od podzemnih voda tokom eksploatacije.

Fundiranje se može izvesti na dva načina – plitko ili duboko fundiranje. Način fundiranja može se izabrati tek nakon detaljnih inženjerskogeoloških istraživanja i geostatičke analize za svaki pojedinačni objekat.

Pri izgradnji linijskih objekata-saobraćajnica, parkinga i manipulativnih prostora nasuto tlo bez prethodne provere ne može se tretirati kao podtlo – donji stroj saobraćajnice odnosno tlo za oslanjanje građevinskih konstrukcija. Izgradnju saobraćajnica planirati na kontrolisano izvedenom nasipu u uslovima visokih voda Save i Dunava.

Kod objekata infrastrukture zbog visokog nivoa podzemnih voda neophodno je preduzeti mere protiv njihovog štetnog uticaja. Kod iskopa ispod kote 72 m treba računati na otežane uslove iskopa zbog pojave podzemne vode. Iskope treba podgrađivati. Prema važećim građevinskim

normama iskopi će se izvoditi u II kategoriji zemljišta.

Prema PPPPN BNV u regulacijama postojećih i planiranih saobraćajnica definisano je zadržavanje trasa postojeće infrastrukturne mreže i planirane su trase za novu infrastrukturnu mrežu tako da svi planirani kapaciteti izgradnje budu opsluženi potrebnom infrastukturom, odnosno, vodovodnom i kanalizacionom mrežom, elektroenergetskom i telekomunikacionom mrežom, kao i toplovodnom i gasovodnom mrežom.

U ulici SAO 6 (Luke Ćelovića Trebinjca) na građevinskoj parceli 11d izgrađena je transformatorska stanica TS 110/10kV Beograd 47 – Beograd na vodi sa 110 kV kablovima za uvođenje u TS.

Klimatske karakteristike

Grad Beograd se nalazi na obodu Panonske nizije, na granici kontinentalnog i umereno-kontinentalnog klimatskog pojasa. Osim geografskog položaja, značajan uticaj na klimu i vreme u Beogradu imaju: lokalne i regionalne karakteristike reljefa, ekspozicija terena, prisustvo velikih rečnih sistema, vrsta i tip vegetacije, i elementi urbane topografije (prostorni raspored, oblik i veličina objekata, uređenost i veličina zelenih površina, brojnost stanovništva i dr.).

Opšta odlika umereno-kontinentalne klime je postojanje četiri godišnja doba. Na području Beograda karakteristične su umereno hladne zime, kišovita proleća, duga, pojedinih godina, izrazito topla leta, i jeseni, sa dužim periodima toplog vremena.

Temperatura vazduha

Prosečna temperatura vazduha za proteklih trideset godina (1991.–2020. godine) iznosila je 13.2°C. Najveći broj mraznih dana beleži se u periodu decembar-februar, dok se najveći broj tropskih dana beleži u periodu jun-avgust. Broj tropskih dana u toku godine je u znatnom porastu, dok se broj mraznih dana smanjuje.

Padavine

Količina padavina u Beogradu značajno varira u zavisnosti od lokalnih karakteristika, ali prema dostupnim podacima sa mernog mesta na Vračaru prosečna godišnja količina padavina u periodu od 1991. do 2020. godine je 698.9 mm. Meseci tokom kojih se beleži najmanja količina padavina u Beogradu su februar i mart. Najveća maksimalna dnevna suma padavina karakteristična je za period od maja do jula, što potvrđuju i podaci o broju dana sa količinom padavina od preko 10.07mm.

Količina snežnih padavina se meri brojem dana u mesecu tokom kojih je visina snežnog pokrivača viša od 1cm. U periodu od 1991. do 2020. godine beleži se trend smanjenja broja snežnih dana u Beogradu.

Grad se javlja relativno retko, uglavnom u toplijem delu godine, sa najviše dana u periodu april-jun, što je u skladu sa učestalijim nestabilnostima i lokalnim vremenskim nepogodama u tom periodu.

Vetar

Dominantan pravac vazdušnih strujanja u Beogradu je severozapad i jugoistok. Jugoistočno strujanje je u Beogradu poznato kao vetar Košava, dok se vetar iz pravca sever-severozapad naziva Severac ili Gornjak.

Prosečna brzina vetra u Beogradu (period od 1991. do 2020. godine) je najviša u proleće i jesen 3.3m/s, a najniža u leto 2.6 m/s. Košava se pored najveće učestanosti karakteriše i visokim vrednostima intenziteta brzine (više od 6 m/s), posebno tokom jeseni, kada se pojedinih godina beleže udari preko 20 m/s. Osobina Košave je da u Beograd tokom jeseni i zime donosi hladno i suvo vreme, a poslednjih godina, kada se beleže epizode povećanog zagađenja vazduha, značajno doprinosi provetravanju i disperziji aerozagađenja. Košava se pojavljuje tokom cele godine, u periodima od po nekoliko dana, a u zimskim mesecima predstavlja najintenzivnije vazdušno strujanje na području Beograda.

Sunčevo zračenje – insolacija

Prosečna godišnja insolacija (dužina trajanja sunčevog sjaja) u Beogradu u periodu od 1991. do 2020. godine je bila 2020,3 časova. Insolacija je najveća tokom letnjeg perioda, u julu i av-

gustu, dok je najmanja u januaru i decembru. Ekstremne vrednosti zabeležene su u januaru 1997. godine, kada je bilo samo 18 sunčanih časova, i u julu 2007. godine, tokom koga je bilo 359 sunčanih sati. Prosečna oblačnost u Beogradu je nešto više od pet desetina pokrivenosti neba oblacima. Znatno je veća tokom zimskog perioda, kada je oko sedam desetina neba pokriveno oblacima, a manja tokom letnjeg perioda kada je prosečno četiri desetine neba pokriveno oblacima.

Magla i smog

Vlažnost vazduha je značajan meteorološki parametar, jer u velikoj meri utiče na pojavu magle i smoga u nekoj oblasti. Prosečna vlažnost vazduha u Beogradu prethodnih godina bila je u intervalu od 60% do 70%, sa višim vrednostima tokom zime i nešto nižim u letnjem periodu. Pojava magle tipična je za periode visoke vlažnosti, kada u prizemnim slojevima dođe do kon-denzovanja vodene pare i vidljivost padne ispod jednog kilometra (izmaglica se definiše vidljivošću manjom od dva kilometra).

Na osnovu dostupnih podataka od 1991. do 2020. godine u Beogradu se prosečno beleži 25 dana godišnje sa maglom.

U prisustvu magle i različitih zagađujućih supstanci u vazduhu nastaje smog, pojava svojstvena za Beograd u zimskim mesecima kada su najintenzivnije aktivnosti izvora zagađenja vazduha. Takođe, u toplijem delu godine javlja se tzv. fotohemijski smog, pojava zamućenja atmosfere.

Seizmičnost terena

Prema postojećoj dokumentaciji, područje PPPPN BNV pripada 7o MCS sa koeficijentom seizmičnosti Ks=0,025. Pravilnikom o tehničkim normativima za izgradnju objekata visokogradnje u seizmičkim područjima (“Službeni list SFRJ”, br. 31/81, 49/82, 29,83, 21/88 i 52/90) region Beograda dobio je veći stepen seizmičkog intenziteta sa 7o na 8o MCS.

Na konkursnoj lokaciji evidentirana su sledeća ograničenja (referalna karta 10 – Ograničenja urbanog razvoja):

  • spomenici kulture – kulturna dobra od velikog značaja – “Železnička stanica”;
  • pokretna kulturna dobra (kulturno dobro-spomenik kulture) – Plava lokomotiva;
  • vizure na stari Beograd sa reke, kao i iz starog Beograda na reku čine posebnu, jedinstvenu i izuzetnu vrednost. Kulturno nasleđe zajedno sa akvatorijom ušća Save u Dunav i prirodnim vrednostima velikog ratnog ostrva predstavlja vizuelnu i prostornu dominantu u ukupnoj urbanoj slici grada;

PPPPN BNV predstavlja osnov za formiranje građevinskih parcela za javne namene i parcela ostale namene, izdavanje informacije o lokaciji, lokacijske uslove, izradu projekata preparcelacije i parcelacije, urbanističkih projekata i plana detaljne regulacije, u skladu sa Zakonom o planiranju i izgradnji  (“Službeni glasnik Republike Srbije”, br. 72/09, 81/09, 64/10 – Odluka US, 24/11, 121/12, 42/13 – Odluka US, 50/13 – Odluka US, 98/13 – Odluka US, 132/14, 145/14, 83/18, 31/19, 37/19 – dr. zakon, 9/20, 52/21, 62/23 i 91/25).

Za blok 11 definisano je dalje sprovođenje PPPPN BNV obaveznom izradom urbanističkog projekta (osim za trafostanicu i građevinske parcele 11b i 11c).

Prema smernicama za sprovođenje PPPPN BNV, za kompleks KL5 građevinska parcela GP11a i Savski trg u bloku 11 poželjno je raspisivanja javnog urbanističko-arhitektonskog konkursa. Dozvoljeno je do jedninstvenog rešenja doći kroz više odvojenih urbanističko-arhitektonskih konkursa.

Slika 20. Izvod iz PPPPN Beograd na vodi – referalna karta br. 4. Plan građevinskih parcela sa smernicama za sprovođenje

Grafički prilozi iz PPPPN BNV dati su u Pratećoj konkursnoj dokumentaciji: 3 – Izvodi iz planskih dokumenata