- Prostorni plan područja posebne namene uređenja dela priobalja grada Beograda – područje priobalja reke Save za projekat „Beograd na vodi“ („Službeni glasnik RS“, br. 7/15, 48/22 i 86/25) (PPPPN BNV)
- Plan generalne regulacije šinskih sistema u Beogradu sa elementima detaljne razrade za I fazu prve linije metro sistema („Službeni list grada Beograda“, br. 102/21) i Plan generalne regulacije šinskih sistema u Beogradu sa elementima detaljne razrade druge linije metro sistema – II etapa („Službeni list grada Beograda“, br. 104/25).
PLANSKE USLOVLJENOSTI IZ PPPPN BEOGRAD NA VODI
Celokupno područje PPPPN BNV podeljeno je na 13 urbanističkih celina. Konkursna lokacija pripada Urbanističkoj celini II koja obuhvata blokove uz Savski trg i Savsku ulicu (blokovi 10, 11, 23 i 25).
Urbanističkom celinom II obuhvaćeni su blokovi duž Savske ulice, između mosta „Gazela“ i Karađorđeve ulice. U okviru ove celine planirana je izgradnja stambenih objekata kao i objekata pratećih javnih namena: kompleks obrazovnih ustanova (osnovna škola i predškolska ustanova), objekti kulture, metro stanica.
Predmetna lokacija se nalazi u urbanističkom bloku 11 u površinama planiranim za:
- javne službe, objekte i komplekse,
- javne infrastrukturne površine i objekte,
- javne zelene i slobodne površine,
- komercijalne zone i gradske centre;
U obuhvatu Konkursne lokacije su:
- deo građevinske parcele GP11a na kojoj je planiran objekat kulture (KL5) – prenamena postojećeg objekta „Stare železničke stanice“ u objekat javne namene ili kompatibilne namene iz domena sadržaja kulture;
- deo građevinske parcele GP11b na kojoj je planiran kampus obrazovnih ustanova (OU) (obuhvaćen je deo parcele obrazovne ustanove do projektovane ograde kompleksa radi jedinstvenog sagledavanja pristupa metro-stanici).
- deo građevinske parcele GP11c na kojoj su planirane komercijalne zone i gradski centri, odnosno rekonstrukcija objekta „Stare pošte“ i njegova prenamena u Arheološki muzej Srbije;
- deo građevinske parcele GP11d na kojoj je planirana trafostanica TS 110/10kV Beograd 47 – Beograd na vodi (isključujući objekat trafostanice);
- deo građevinske parcele GP11e planirane za Savski trg (uz Savsku ulicu).
PLANIRANA SAOBRAĆAJNA MREŽA
Metro
Granicom PPPPN BNV obuhvaćeni su delovi trase Beogradskog metroa (planirane linije 1 i 2), kao i četiri metro stanice – Ada Ciganlija, Sajam, Mostar, Savski trg.
Trasa linije 1 metroa (Železnik-Mirijevo) se vodi koridorom Bulevara vojvode Mišića, potom ispod mosta „Gazela“ i regulacijom Savske ulice prema Trgu Republike dok trasa linije 2 metroa povezuje Bežaniju i Mirijevo.
U obuhvatu konkursne lokacije, u zoni Savskog trga, neposredno uz objekat „Stare železničke stanice“ (Istorijski muzej Srbije) planirana je zajednička metro stanica „Savski trg“ (za 1. i 2. metro liniju).
Ulična mreža
Prema funkcionalnom rangiranju, saobraćajnice primarne ulične mreže su:
- u rangu magistrale – Savska ulica,
- u rangu ulice prvog reda – SAO 1 (Bulevar Vudroa Vilsona) i SAO 6 (Luke Ćelovića Trebinjca),
- u rangu ulice drugog reda – Karađorđeva ulica.
SAO 4 (Kraljice Drage Obrenović) je deo sekundarne ulične mreže.
Parkiranje
Parkiranje vozila korisnika sadržaja planirano je:
- na otvorenim parking površinama (ulično parkiranje ili parking prostori – van ulično parkiranje),
- u javnim garažama u zoni objekata javne namene ili podzemnim garažama ispod javnih saobraćajnica,
- u namenskim garažama u sklopu stambenih odnosno poslovnih sadržaja.
U okruženju konkursne lokacije planira se parkiranje u regulaciji javnih saobraćajnih površina, u saobraćajnicama SAO 4 (Kraljice Drage Obrenović) i SAO 6 (Luke Ćelovića Trebinjca).
Pored postojeće javne garaže pored TC „Galerija“ i garaže u parku Bristol (u procesu realizacije), planira se i nova javna garaža u širem okruženju konkursne lokacije: podzemna garaža između Bulevara Vudroa Vilsona (SAO 1) i Luke Ćelovića Trebinjca (SAO 6), u zoni raskrsnice ovih ulica sa ulicom Nikolaja Kravcova (blok 24a),
Pešački i biciklistički saobraćaj
Prema PPPPN BNV, pešački i biciklistički saobraćaj je planiran u regulacijama obodnih saobraćajnica.
Javni gradski prevoz putnika
Planirano je vođenje trasa autobuskih i tramvajskih linija ulicama Bulevar Vudroa Vilsona (SAO 1), Savska i Karađorđeva. Zadržavaju se autobuski terminus „Beograd na vodi“ ispod mosta Gazela i tehnička tramvajska okretnica „Gospodarska mehana“.
Najbliža stajališta u okruženju konkursne lokacije su:
- autobusko i tramvajsko stajalište u Savskoj ulici u zoni „Stare pošte“ (Arheološki muzej Srbije),
- autobuska stajališta javnog prevoza koja su planirana duž SAO 1 (Bulevar Vudroa Vilsona).
PRAVILA ZA UREĐENJE SLOBODNIH I ZELENIH POVRŠINA
Prema PPPPN BNV, definisana su opšta pravila uređenja slobodnih i zelenih površina kao i pojedinačna pravila i uslovi za određene tipove zelenih površina, odnosno skver „Savski trg“ (T) (blok 11e):
- Postojeći skver „Savski trg“ se planskim rešenjem zadržava na postojećoj površini od oko 10.543 m2 kao centralni trg – plato, ispred postojećeg objekta železničke stanice, planiranog za reprezentativne sadržaje kulture nacionalnog značaja.
- U saradnji sa Sekretarijatom za saobraćaj moguće je formirati zone za kratkotrajno zadržavanje vozila (drop-off) u cilju pristupa korisnika konkretnim sadržajima.
PRAVILA GRAĐENJA ZA GP11a – OBJEKAT KULTURE KL5
Prema PPPPN BNV pravila građenja su definisana objedinjeno za građevinsku parcelu GP11a i objekat kulture KL5 koji pripada navedenoj građevinskoj parceli, a nije u obuhvatu Konkursa.
OGRANIČENJA URBANOG RAZVOJA
Na konkursnoj lokaciji evidentirana su sledeća ograničenja (referalna karta 10 – Ograničenja urbanog razvoja):
- spomenici kulture – kulturna dobra od velikog značaja – „Železnička stanica“;
- pokretna kulturna dobra (kulturno dobro-spomenik kulture) – Plava lokomotiva;
- vizure na stari Beograd sa reke, kao i iz starog Beograda na reku čine posebnu, jedinstvenu i izuzetnu vrednost. Kulturno nasleđe zajedno sa akvatorijom ušća Save u Dunav i prirodnim vrednostima velikog ratnog ostrva predstavlja vizuelnu i prostornu dominantu u ukupnoj urbanoj slici grada;
SMERNICE ZA SPROVOĐENJE PLANA
PPPPN BNV predstavlja osnov za formiranje građevinskih parcela za javne namene i parcela ostale namene, izdavanje informacije o lokaciji, lokacijske uslove, izradu projekata preparcelacije i parcelacije, urbanističkih projekata i plana detaljne regulacije.
Za blok 11 definisano je dalje sprovođenje PPPPN BNV obaveznom izradom urbanističkog projekta (osim za trafostanicu i građevinske parcele 11b i 11c).
Prema smernicama za sprovođenje PPPPN BNV, za kompleks KL5 građevinska parcela GP11a i Savski trg u bloku 11 poželjno je raspisivanja javnog urbanističko-arhitektonskog konkursa. Dozvoljeno je do jedninstvenog rešenja doći kroz više odvojenih urbanističko-arhitektonskih konkursa.
parcela sa smernicama za sprovođenje
PLANSKE USLOVLJENOSTI PGR ŠINSKIH SISTEMA
U obuhvatu konkursne lokacije na snazi su planovi kojima je definisan razvoj železničkog, metro i tramvajskog sistema:
1) Plan generalne regulacije šinskih sistema u Beogradu sa elementima detaljne razrade za I fazu prve linije metro sistema („Službeni list grada Beograda“, br. 102/21) (u daljem tekstu: PGR šinskih sistema (I faza – 1. linija))
Prema ovom planu, na konkursnoj lokaciji, između zgrade „Stare železničke stanice“ (Istorijski muzej Srbije) i saobraćajnice SAO 6 (Luke Ćelovića Trebinjca), planirana je stanica „Savski trg“ na kojoj se ukrštaju prva i druga metro linija kao i tramvajske i autobuske linije.
Metro linija 1 planirana je na sledećem pravcu: Železnik – Makiš – Žarkovo – Bele vode – Trgovačka – Požeška – Park „Banovo brdo“ – Ada Ciganlija – Sajam – Mostar – Savski trg – Trg Republike – Skadarlija – Dunav – Pančevački most – Karaburma – Ada Huja – Višnjička – Mirijevski bulevar – 7. gimnazija – Mirijevo. Deonica trase od stanice Bele vode do stanice Pančevački most planirana je u dubokom tunelu.
Metro linija 2 je planirana na pravcu Depo Bežanija – Mirijevo.
Posebno značajna treba da budu mesta ukrštanja više vidova šinskih sistema – metroa, BG voza ali i tramvajskog sistema kao što je to u ovom slučaju u zoni Savskog trga.
Tramvajski saobraćaj odvija se ulicama Karađorđevom, Savskom i Nemanjinom (postojeće tramvajske linije). U neposrednoj blizini konkursne lokacije, ispred zgrade „Stare pošte“ nalazi se tramvajska stanica „Savski trg“.
Elementi detaljne razrade I faza prve linije metro sistema – Planirana namena površina
2) Plan generalne regulacije šinskih sistema u Beogradu sa elementima detaljne razrade druge linije metro sistema – II etapa („Službeni list grada Beograda“, br. 104/25) (u daljem tekstu: PGR šinskih sistema ( linija – II etapa))
Prema ovom planu, trasa druge metro linije, od planirane metro stanice Blok 18 do planirane metro stanice Južni bulevar, korigovana je u odnosu na rešenje definisano PGR šinskih sistema (I faza – 1. linija).
Metro linija 2 je planirana na sledećem pravcu: Depo Bežanija – Marka Čelebonovića – KBC Bežanijska kosa – ŽS Zemun – Zemun Novi grad – Ugrinovačka – Filipa Višnjića – Stadion Zemun – Gradski park – Džona Kenedija – Opština Novi Beograd – Merkator – Arena – Blok 18 – Savski trg – Slavija – Karađorđev park – Južni bulevar – Grčića Milenka – Vojislava Ilića – Pijaca Zvezdara – Mite Ružića – Ustanička – Mirijevo.
Metro stanica „Savski trg“ se nalazi u obuhvatu ovog plana ali nije u obuhvatu detaljne razrade jer je definisana važećim PGR šinskih sistema (I faza – 1. linija).
IDEJNI PROJEKAT METRO STANICE „SAVSKI TRG“
Za metro stanicu „Savski trg“ urađen je Idejni projekat metro stanice „Savski trg“ (EGIS RAIL, 2024. godina). Knjige arhitekture i spoljnog uređenja kao i arhitektonska knjiga standarda su sastavni deo konkursne dokumentacije.
PROJEKAT ARHITEKTURE
Stanica opslužuje područje „Beograda na vodi“, novo naselje uz reku Savu i nalazi se ispod dela Savskog trga koji je predmet Konkursa.
Nivo koji se smatra prizemnim nivoom biće izgrađen nakon završetka budućih radova nasipanja terena i nalaziće se na koti +76,00 mnm.
Stanica Savski trg “L1” i “L2” ima dva ulaza – prvi ulaz A se nalazi severno a drugi ulaz B južno od lokacije stanice. Tehnički otvori i rešetke nalaze se na slobodnim površinama.
Stanica sadrži prizemlje i pet podzemnih nivoa a njena ukupna površina iznosi oko 28800 m2.
PROJEKAT SPOLJNOG UREĐENJA
U okviru projekta spoljnog uređenja dati su opšti podaci o lokaciji stanice i opšti uslovi pejzažnog uređenja. Takođe, prikazana je zona podzemne izgradnje metro stanice (dozvoljena sadnja niskog rastinja), predlog trase protivpožarnog puta i zone u kojima je dozvoljena sadnja visokog rastinja.
PROJEKTNA DOKUMENTACIJA OBJEKATA U OKRUŽENJU TRGA
Za sve objekte na građevinskim parcelama u neposrednom okruženju trga izrađena je projektna dokumentacija.
1) Stara železnička stanica – Istorijski muzej Srbije
Predmet Projekta za izvođenje – rekonstrukcija, sanacija i adaptacija i promena namene objekta Glavne železničke stanice KP 1532 KO Savski Venac (Mašinoprojekt KOPRING A.D., 2024. godine) je prenamena objekta „Stare železničke stanice“ u Istorijski muzej Srbije.
2) Delovi trga oko objekta Stare železničke stanice (Istorijski muzej Srbije)
Prema Idejnom projektu spoljnog uređenja u zoni oko spomenika Stefanu Nemanji na Savskom trgu u obuhvatu projekta „Beograd na vodi“ (CeS.TRA, 2021. godine), definisan je javni prostor kompleksa KL5 – „Stara železnička stanica“ (Istorijski muzej Srbije), odnosno jedinstveno uređenje dela površine ispred objekta muzeja koja sa Savskim trgom čini vizuelnu i ambijentalnu celinu. Projektom su razrađene tri celine: plato ispred glavne fasade „Stare železničke stanice“ (Istorijski muzej Srbije), površina između ovog objekta i objekta „Stare pošte“ (Arheološki muzej Srbije) i skver ka Karađorđevoj ulici.
3) Savski trg
Projektom izvedenog objekta – (PIO) za novoizgrađenu i rekonstruisanu javnu zelenu površinu – trg na GP ZP koju čini k.p. 813/6 KO Savski venac (CeS.TRA, 2021. godine) obuhvaćena je površina realizovanog Savskog trga ispred „Stare železničke stanice“ (Istorijski muzej Srbije), građevinska parcela 11e – javni prostor i predprostor objekta kulture sa planiranom skulpturom i radijalnim konceptom kretanja.
4) Stara pošta – Arheološki muzej Srbije
Prema Projektu za građevinsku dozvolu – Oblikovna rekonstrukcija po izvornom projektu objekta pošte, izgradnja i prenamena (Mašinoprojekt KOPRING A.D., 2024. godine), predviđeno je uklanjanje postojećeg objekta i izgradnja novog sa idejom da se izvrši potpuna oblikovna rekonstrukcija prema izvornom projektu arhitekte Momira Korunovića.
5) Kampus obrazovnih ustanova – osnovna škola i depandans predškolske ustanove
Projektom za osnovnu školu i depandans predškolske ustanove (Mašinoprojekt KOPRING A.D., 2024. godine) razrađena su ova dva objekta na građevinskoj parceli 11b.
Unutar Kampusa obrazovnih ustanova jasno su definisane zone: za osnovnu školu, za depandans predškolske ustanove i prateće sadržaje. Organizacija otvorenih prostora i postavka zelenih površina je definisana sa ciljem formiranja zaštitnih zona i zvučne izolacije između sportskih terena škole i objekta predškolske ustanove. Ograda predmetnog kompleksa je povučena u odnosu na granicu građevinske parcele 11b, te zona koja je u okviru građevinske parcele a van projektovane ograde ulazi u obuhvat konkursne lokacije.
6) Trafostanica TS 110/10 kV „Beograd 47 – Beograd na vodi“
Projektom za građevinsku dozvolu TS 110/10 kV „Beograd 47 – Beograd na vodi“ na k.p. 462/8 i 1508/433 KO Savski venac, razrađena je trafostanica 110 kV na građevinskoj parceli GP11d.
7) Projekti saobraćajnica Karađorđeva, Savska i SAO 6 (Luke Ćelovića Trebinjca),
kojima su detaljno razrađene obodne saobraćajnice trga.